Oceniając – z rozmysłem bardzo krytycznie – minioną część dwudziestego pierwszego wieku, trzeba stwierdzić, że nie spełnił pokładanych w nim nadziei. Nierozwiązane w ubiegłym stuleciu problemy społeczne nie zatrzymały się trwożnie przed umowną granicą oddzielającą
wiek dwudziesty od aktualnego i doskwierają ludziom nadal, a niektóre eskalują. Negatywne zjawiska, o których pod koniec poprzedniego stulecia udało się przez chwilę myśleć jako o raz na zawsze wyrugowanych, powróciły w ostatnim ćwierćwieczu. Wyłoniły się też problemy
nowe, wcześniej niewidoczne, związane ze społeczno-kulturowymi i ekologicznymi konsekwencjami procesu, tradycyjnie nazywanego postępem technologicznym oraz upowszechnienia jego owoców. Ponieważ otaczająca nas rzeczywistość nie jest zbiorem niepowiązanych ze sobą zjawisk i przedmiotów, ale tworzy skomplikowaną sieć wielokierunkowych powiązań i oddziaływań, łączących to, co niekorzystne z tym, co pozytywne, a to, co się udało z tym, co zagraża i niszczy, rozumienie wielu zjawisk, także tych wcześniej dobrze już poznanych oraz projektowanie działań, nawet takich, które dawniej zostały wieloaspektowo pozytywnie zweryfikowane i ewaluowane, może wymagać ponownego rozważenia i sprawdzenia, mogącego niekiedy wskazać na potrzebę modyfikacji – dokonania swoistej aktualizacji.
Podążając za tym, skądinąd nieszczególnie śmiałym przypuszczeniem, chcemy poddać takiej refleksji problematykę WRAŻLIWOŚCI PEDAGOGICZNEJ, rozumianej jako dyspozycja czy też postawa bądź nastawienie, odgrywające istotną, jeśli nie wręcz najistotniejszą rolę
w czymś, co można by nazwać porządkowaniem lub strukturalizowaniem pola szeroko pojętej działalności pedagogicznej. Żadne działanie, nie tylko to zaplanowane i celowe, jakim jest działanie pedagogiczne, nie może być ukierunkowane na wszystko naraz, co najmniej dlatego, że
może objąć bezpośrednio zawsze jedynie niewielką część wspomnianej wyżej sieci powiązań i ograniczony wycinek strumienia czasu. Przy tym zawsze jest to konkretna część i konkretny wycinek. Wrażliwość pedagogiczna w zasygnalizowanym wyżej znaczeniu jest więc swego
rodzaju instancją, aczkolwiek nie jedyną, zaangażowaną w podjęcie decyzji dotyczącej wyboru konkretnego działania pedagogicznego w tym konkretnym momencie czasu, jako z pewnych powodów ważniejszego czy pilniejszego od innych możliwych działań. Można zaproponować
też inne, ale komplementarne z tamtym określenie wrażliwości pedagogicznej jako swoistej otwartości, uważności czy czujności wobec tego, co pedagogicznie relewantne, na potrzeby rozwojowe jednostek i społeczności. Nie jest to jednak dyspozycja nieokreślona, toteż istotnym
jest jej określenie, tudzież dookreślenie w kontekście wyzwań, trudności, zagrożeń ale też walorów i szans, możliwości oraz ograniczeń składających się na specyfikę świata w trwającym stuleciu. Dlatego chcielibyśmy ZAPROSIĆ PEDAGOGÓW AKADEMICKICH do WSPÓLNEGO
PRZEMYŚLENIA I PRZEDYSKUTOWANIA różnych wątków związanych z naszkicowanym wyżej 2 zagadnieniem. Proponujemy wstępnie uporządkować owe wątki w następujące obszary problemowe, nie wykluczając, rzecz jasna, innych punktów widzenia i pomysłów:
- WRAŻLIWOŚĆ PEDAGOGICZNA – ISTOTNE ZJAWISKO CZY EPIFENOMEN? – być może nie jest
dokładnie tak, jak to przedstawiono powyżej, być może pojęcie wrażliwości pedagogicznej jest
pustym pojęciem, któremu odpowiada jedynie arbitralnie dobrany zbiór składników
i przejawów, zaś jego wprowadzanie do dyskusji jest „mnożeniem bytów ponad miarę”,
zwodniczo prowadzącym w ślepą uliczkę jałowych dywagacji, niepotrzebnych współczesnej
pedagogice. A może da się sformułować i objaśnić jakieś dużo trafniejsze określenie tego
zjawiska, niż to zaproponowane tu wcześniej? - WYOBRAŹNIA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ JAKO KONIECZNE SKŁADOWE WRAŻLIWOŚCI
PEDAGOGICZNEJ – wyobraźnię i odpowiedzialność uznaliśmy za nieodzowne, genealogicznie
powiązane ale genetycznie niejednoczesne składowe wrażliwości pedagogicznej – być może
jednak są składowe równie istotne, a nawet istotniejsze, które należy wziąć pod uwagę? Czym
jest pedagogiczna wyobraźnia i na jakie kwestie powinna być szczególnie ukierunkowana
i wyczulona w dwudziestym pierwszym wieku? W jaki sposób podejmować pedagogiczną
odpowiedzialność w czasach, gdy świat jawi się często jako coraz bardziej skomplikowany,
coraz mniej zrozumiały, za to bardziej nieprzewidywalny, czemu towarzyszy narastające
poczucie braku kontroli nad czynnikami mającymi istotny wpływ na ludzkie działania, postawy,
motywacje i wybory? - KSZTAŁTOWANIE WRAŻLIWOŚCI PEDAGOGICZNEJ – jeżeli istotnie, jak sugerowano powyżej,
wrażliwość pedagogiczna jest pewnego rodzaju dyspozycją, nadto dyspozycją pedagogicznie
doniosłą, to oczywistą staje się potrzeba jej rozbudzania, odkrywania, kształtowania
i rozwijania u osób podejmujących działania pedagogiczne oraz przygotowujących się do ich
profesjonalnego podejmowania w niedalekiej przyszłości. Jednak w jaki sposób i w jakich
okolicznościach należałoby to robić, w jakich warunkach weryfikować oraz z jakim ewentualnie
ryzykiem się to może wiązać? - PRZEMIANY WRAŻLIWOŚCI PEDAGOGICZNEJ – nieuchronne czy niepotrzebne? – truizmem jest
stwierdzenie, że otaczający nas świat zmienia się, a tempo owych zmian stopniowo się nasila.
Trudno więc uznać za absurdalne przypuszczenia, że zmienia się też ranga
i intensywność działania poszczególnych pedagogicznie doniosłych czynników. A skoro nie
można być jednakowo czujnym wobec wszystkiego, co może okazać się edukacyjnie znaczące,
nie pozostaje nic innego, jak wybierać te okoliczności, które są prawdopodobnie najistotniejsze
i na nich się koncentrować. Trzeba więc rekonstruować i modyfikować to swoiste pedagogiczne
„pole uwagi”. Co powinno być w dwudziestym pierwszym wieku kluczem do takiej
modyfikacji, a co, choć może przyciąga łatwością zastosowania, popularnością i skutecznością,
nie powinno wyznaczać kierunku owych przekształceń?
Zapraszamy wszystkich pedagogów, postrzegających zagadnienie wrażliwości
pedagogicznej jako istotne, do wzięcia udziału w konferencji naukowej: „WRAŻLIWOŚĆ
PEDAGOGICZNA I JEJ SKŁADOWE. ZNACZENIE WYOBRAŹNI
I ODPOWIEDZIALNOŚCI DLA EDUKACJI W KONTEKŚCIE XXI WIEKU”,
która odbędzie się 18 czerwca 2026 r. na WYDZIALE NAUK SPOŁECZNYCH UNIWERSYTETU
WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W OLSZTYNIE, ul. Benedykta Dybowskiego 13, 10-723 Olsztyn.
Konferencja będzie miała tzw. formę „hybrydową”, to znaczy, że istnieje możliwość wzięcia
także czynnego udziału (wygłoszenia referatu, zabrania głosu w dyskusji) za pośrednictwem
łączy internetowych.
Na zgłoszenia chęci wzięcia udziału w konferencji – przesłane za pośrednictwem formularza
internetowego (https://forms.office.com/e/c1jb0sgUeY) oczekujemy do dnia 30 kwietnia 2026
r. O przyjęciu zgłoszenia niezwłocznie poinformujemy mailowo.
Opłatę konferencyjną, w wysokości 300 PLN (w przypadku uczestnictwa online: 100 PLN)
będzie można uiścić do 10 maja 2026 na konto bankowe nr:
97 1160 2215 1161 4000 1988 0084
w tytule przelewu wpisując: „opłata konferencyjna” oraz imię i nazwisko uczestnika.
Po tym terminie do zgłoszonych uczestników roześlemy komunikat zawierający program
konferencji oraz inne szczegółowe informacje.
Z uwagi na relatywnie niewysoką kwotę opłaty konferencyjnej oraz brak dodatkowych
zewnętrznych źródeł dofinansowania organizatorzy nie będą mogli zapewnić uczestnikom
pokrycia kosztów podróży, pobytu w Olsztynie i wyżywienia poza godzinami trwania
konferencji.
Planowane jest przygotowanie i wydanie w Wydawnictwie Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego (figurującym na ministerialnej liście wydawnictw naukowych – poziom I)
recenzowanej monografii wieloautorskiej stanowiącej pokłosie obrad konferencyjnych.
Patronat nad konferencją objęła Dziekan Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu
Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, dr hab. Joanna Ostrouch-Kamińska, prof. UWM oraz
KOMITET NAUKOWY w składzie:
Prof. dr hab. Agnieszka Cybal-Michalska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,
Przewodnicząca Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk
Prof. dr hab. Maria Czerepaniak-Walczak, Uniwersytet Szczeciński
Prof. dr hab. Jarosław Gara, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
w Warszawie
Dr hab. Rafał Godoń, prof. ucz., Dziekan Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu
Warszawskiego
Prof. dr hab. Józef Górniewicz, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Prof. dr hab. Piotr Kostyło, Uniwersytet WSB MERITO w Toruniu, Przewodniczący Polskiego
Towarzystwa Pedagogicznego
Prof. dr hab. Roman Leppert, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy,
Przewodniczący Sekcji Pedagogiki Ogólnej Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii
Nauk
Prof. dr hab. Maria Mendel, Uniwersytet Gdański
Prof. dr hab. Henryk Mizerek, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Prof. dr hab. Jerzy Nikitorowicz, dr h.c., Uniwersytet w Białymstoku
Dr hab. Marzenna Nowicka, prof. UWM, Dyrektor Instytutu Nauk Pedagogicznych Wydziału
Nauk Społecznych UWM w Olsztynie
Prof. dr hab. Andrzej Olubiński, Akademia Finansów i Biznesu Vistula, Filia w Olsztynie
Dr hab. Joanna Ostrouch-Kamińska, prof. UWM, Dziekan Wydziału Nauk Społecznych
Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
Prof. dr hab. Mirosław Sobecki, Uniwersytet w Białymstoku
Dr hab. Dariusz Stępkowski, prof. ucz., Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego
w Warszawie
Prof. dr hab. Bogusław Śliwerski dr h.c. multi, Akademia Pedagogiki Specjalnej
im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie
Dr hab. Alina Wróbel, prof. UŁ, Dziekan Wydziału Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu
Łódzkiego
W razie jakichkolwiek pytań dotyczących planowanej konferencji wyjaśnieniami służy jej
KOMITET ORGANIZACYJNY w składzie:
Dr hab. Paweł Piotrowski – przewodniczący (pawel.piotrowski@uwm.edu.pl)
Dr Małgorzata Stańczak- sekretarz Komitetu (malgorzata.stanczak@uwm.edu.pl)
Dr Aldona Małyska
Dr inż. Tomasz Nowakowski
Dr Bernadetta Olender-Jermacz
Dr Maria Radziszewska
Dr Marcin Warmiński
Mgr Agnieszka Żejmo